Προστατεύστε την Ιδιωτικότητά σας Online σε 15 Βήματα

Η Google εξακολουθεί να προσφέρει πολύ ολοκληρωμένα αποτελέσματα αναζήτησης, όμως παράλληλα συλλέγει σημαντικό όγκο δεδομένων σχετικά με τη δραστηριότητά σου, ιδιαίτερα όταν είσαι συνδεδεμένος στον λογαριασμό σου. Οι αναζητήσεις σου, η δραστηριότητά σου στις υπηρεσίες της και άλλες πληροφορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ενός προφίλ που σχετίζεται με τα ενδιαφέροντα και τις προτιμήσεις σου.

Αν θέλεις μια μηχανή αναζήτησης που δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ιδιωτικότητα, το DuckDuckGo δεν δημιουργεί προσωπικά προφίλ χρηστών με βάση το ιστορικό αναζητήσεων. Μια ακόμη ενδιαφέρουσα επιλογή είναι το Startpage, το οποίο παρέχει αποτελέσματα από τη Google, ενώ λειτουργεί ως ενδιάμεσος μεταξύ εσένα και της μηχανής αναζήτησης, ώστε οι αναζητήσεις σου να μην συνδέονται άμεσα με την ταυτότητά σου.

Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψεις εντελώς τη Google. Μπορείς να ορίσεις το DuckDuckGo ή το Startpage ως εναλλακτική μηχανή αναζήτησης και να τα χρησιμοποιείς όταν θέλεις να πραγματοποιήσεις αναζητήσεις με μεγαλύτερη έμφαση στην ιδιωτικότητα. Έτσι περιορίζεις το ψηφιακό αποτύπωμα που δημιουργείται από τις καθημερινές αναζητήσεις σου.

Το email είναι ίσως ο σημαντικότερος λογαριασμός που διαθέτεις, καθώς χρησιμοποιείται συχνά για την επαναφορά της πρόσβασης σε πολλές από τις υπόλοιπες υπηρεσίες που χρησιμοποιείς. Αν κάποιος αποκτήσει πρόσβαση στο email σου, μπορεί να αποκτήσει στη συνέχεια πρόσβαση ή να προσπαθήσει να επηρεάσει και άλλους λογαριασμούς σου.

Αν χρησιμοποιείς Gmail, η Google συλλέγει δεδομένα που σχετίζονται με τη χρήση των υπηρεσιών της, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις και τις επιλογές του λογαριασμού σου. Αν η ιδιωτικότητα αποτελεί βασική προτεραιότητά σου, το Proton Mail αποτελεί μία από τις γνωστές επιλογές, καθώς προσφέρει ισχυρές λειτουργίες προστασίας προσωπικών δεδομένων και κρυπτογράφησης, καθώς και δωρεάν πρόγραμμα για βασική καθημερινή χρήση.

Κάθε φορά που δημιουργείς λογαριασμό σε μια νέα υπηρεσία, δίνεις τη διεύθυνση email σου σε έναν ακόμη οργανισμό. Αν κάποια στιγμή υπάρξει παραβίαση δεδομένων ή η υπηρεσία αρχίσει να στέλνει ανεπιθύμητα μηνύματα, η κύρια διεύθυνσή σου μπορεί να εκτεθεί ή να αρχίσει να δέχεται περισσότερη ανεπιθύμητη αλληλογραφία.

Υπηρεσίες όπως το SimpleLogin και το Addy.io σου επιτρέπουν να δημιουργείς διαφορετικές, εναλλακτικές διευθύνσεις email για κάθε υπηρεσία. Τα μηνύματα μπορούν να προωθούνται κανονικά στην κύρια θυρίδα σου. Αν κάποια από αυτές τις διευθύνσεις αρχίσει να δέχεται ανεπιθύμητα μηνύματα ή εμφανιστεί σε γνωστή παραβίαση δεδομένων, μπορείς να τη διακόψεις χωρίς να χρειαστεί να αλλάξεις την κύρια διεύθυνσή σου.

Τα παραδοσιακά SMS δεν χρησιμοποιούν κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο, επομένως δεν προσφέρουν το ίδιο επίπεδο προστασίας με τις σύγχρονες εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων. Για τον λόγο αυτό, δεν αποτελούν την καλύτερη επιλογή όταν πρόκειται να ανταλλάξεις ευαίσθητες ή προσωπικές πληροφορίες.

Εφαρμογές όπως το Signal προσφέρουν κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο, είναι ανοιχτού κώδικα και έχουν σχεδιαστεί ώστε να περιορίζουν τη συλλογή μεταδεδομένων, αποτελώντας μία από τις πιο αξιόπιστες επιλογές για ιδιωτική επικοινωνία. Το WhatsApp χρησιμοποιεί επίσης κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο για το περιεχόμενο των μηνυμάτων, όμως συλλέγει ορισμένα μεταδεδομένα σχετικά με τη χρήση της υπηρεσίας, όπως πληροφορίες για τις επαφές και τον χρόνο επικοινωνίας, τα οποία συνδέονται με το ευρύτερο οικοσύστημα της Meta.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ίσως το σημείο όπου μοιραζόμαστε τα περισσότερα προσωπικά δεδομένα, πολλές φορές χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε. Με την πάροδο του χρόνου συνδέουμε εφαρμογές, παραχωρούμε δικαιώματα πρόσβασης σε υπηρεσίες τρίτων και συχνά ξεχνάμε τι έχουμε εγκρίνει. Ένας σύντομος έλεγχος κάθε λίγους μήνες αρκεί για να περιορίσεις σημαντικά την έκθεση των προσωπικών σου δεδομένων.

Άνοιξε τον Έλεγχο Απορρήτου (Privacy Checkup) από τις ρυθμίσεις του λογαριασμού σου και έλεγξε ποιος μπορεί να βλέπει τις αναρτήσεις σου, ποιες εφαρμογές τρίτων εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση στον λογαριασμό σου και αν είναι ενεργή η λειτουργία Off-Facebook Activity. Η συγκεκριμένη λειτουργία σου επιτρέπει να δεις ποιες ιστοσελίδες και εφαρμογές μοιράζονται πληροφορίες σχετικά με τη δραστηριότητά σου με τη Meta. Αν εντοπίσεις εφαρμογές που δεν χρησιμοποιείς πλέον, αφαίρεσε την πρόσβασή τους.

Ο Έλεγχος Απορρήτου της Google σου επιτρέπει να εξετάσεις ποια δεδομένα και δραστηριότητες αποθηκεύονται στον λογαριασμό σου, όπως το ιστορικό τοποθεσίας, οι αναζητήσεις, η δραστηριότητα στο YouTube και άλλες πληροφορίες. Αφιέρωσε λίγα λεπτά για να απενεργοποιήσεις λειτουργίες που δεν χρησιμοποιείς ή δεν θεωρείς απαραίτητες για την καθημερινή σου χρήση.

Τα Windows 11 συλλέγουν από προεπιλογή ορισμένα διαγνωστικά στοιχεία και πληροφορίες σχετικά με τη χρήση του λειτουργικού συστήματος, τα οποία βοηθούν τη Microsoft στη βελτίωση των Windows. Δεν είναι απαραίτητο να απενεργοποιήσεις κάθε σχετική λειτουργία, όμως αξίζει να επισκεφθείς τις Ρυθμίσεις → Απόρρητο και ασφάλεια (Settings → Privacy & security) και να ελέγξεις ποιες επιλογές είναι πραγματικά χρήσιμες για εσένα.

Στο Android, ένα από τα σημαντικότερα σημεία που πρέπει να ελέγξεις είναι τα δικαιώματα πρόσβασης των εφαρμογών. Πήγαινε στις Ρυθμίσεις → Απόρρητο → Διαχειριστής δικαιωμάτων (Settings → Privacy → Permission manager) και έλεγξε, ανά κατηγορία, όπως τοποθεσία, μικρόφωνο, κάμερα, επαφές και αρχεία, ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση. Δεν είναι ασυνήθιστο να υπάρχουν εφαρμογές που έχεις μήνες να χρησιμοποιήσεις, αλλά εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση στην τοποθεσία, το μικρόφωνο ή την κάμερά σου.

Υπάρχουν ακόμη δύο σημεία που αξίζει να ελέγξεις:

Στο παρελθόν, η Google αποθήκευε το ιστορικό τοποθεσίας στον λογαριασμό του χρήστη. Σήμερα, το Χρονολόγιο (Timeline) αποθηκεύεται, στις περισσότερες περιπτώσεις, τοπικά στη συσκευή. Παρ' όλα αυτά, αξίζει να ελέγξεις τη σχετική ρύθμιση από τους Χάρτες Google → Ρυθμίσεις → Προσωπικό περιεχόμενο → Ιστορικό τοποθεσίας (Google Maps → Settings → Personal content → Location History) και να διαγράψεις παλαιότερα δεδομένα τοποθεσίας ή να απενεργοποιήσεις τη λειτουργία, αν δεν τη χρησιμοποιείς.

Το Android μπορεί να δημιουργεί αυτόματα αντίγραφα ασφαλείας για φωτογραφίες, επαφές, SMS, ρυθμίσεις συστήματος και δεδομένα εφαρμογών στον λογαριασμό Google. Η λειτουργία αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε περίπτωση απώλειας ή αντικατάστασης της συσκευής, όμως αξίζει να ελέγξεις ποια δεδομένα αποθηκεύονται και συγχρονίζονται.

Μετάβαση στις Ρυθμίσεις → Σύστημα → Αντίγραφο ασφαλείας (Settings → System → Backup) θα σου επιτρέψει να δεις ποιες πληροφορίες αποθηκεύονται και να ελέγξεις τις διαθέσιμες επιλογές δημιουργίας αντιγράφων ασφαλείας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό αν χρησιμοποιείς εφαρμογές που περιέχουν ευαίσθητα προσωπικά ή επαγγελματικά δεδομένα.

Αν χρησιμοποιείς τον ίδιο κωδικό πρόσβασης σε περισσότερους από έναν λογαριασμούς, αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη αλλαγή που μπορείς να κάνεις για την ασφάλειά σου. Ένας διαχειριστής κωδικών, όπως το Bitwarden, μπορεί να δημιουργεί και να αποθηκεύει έναν μοναδικό, ισχυρό κωδικό για κάθε λογαριασμό. Έτσι, χρειάζεται να θυμάσαι μόνο τον κύριο κωδικό πρόσβασης, ενώ οι υπόλοιποι αποθηκεύονται με ασφάλεια.

Παράλληλα, ενεργοποίησε τον έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων (2FA) όπου είναι διαθέσιμος, ιδιαίτερα στο email, στις τραπεζικές εφαρμογές και στους λογαριασμούς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι εφαρμογές δημιουργίας κωδικών, όπως το Google Authenticator ή το Authy, θεωρούνται γενικά ασφαλέστερη επιλογή από τους κωδικούς μέσω SMS, καθώς τα SMS μπορούν να αποτελέσουν στόχο επιθέσεων αντικατάστασης κάρτας SIM.

Αν θέλεις να ελέγξεις αν κάποια από τις διευθύνσεις email σου έχει εμφανιστεί σε γνωστή παραβίαση δεδομένων, το Have I Been Pwned είναι μια δωρεάν και χρήσιμη υπηρεσία που σου επιτρέπει να ελέγξεις αν η διεύθυνσή σου περιλαμβάνεται σε γνωστές διαρροές δεδομένων.

Αντί για έναν σύντομο και πολύπλοκο κωδικό όπως "Kx9#mP2!", προτίμησε μια μεγάλη φράση πρόσβασης που αποτελείται από τέσσερις ή πέντε τυχαίες λέξεις, για παράδειγμα "θάλασσα-πορτοκάλι-καρέκλα-27". Οι μεγάλες φράσεις πρόσβασης είναι συνήθως πιο εύκολο να απομνημονευθούν και, όταν δημιουργούνται σωστά, προσφέρουν πολύ καλή αντοχή σε επιθέσεις δοκιμής πολλών διαφορετικών κωδικών.

Ερωτήσεις όπως «ποιο ήταν το πρώτο σου κατοικίδιο;» ή «σε ποια πόλη γεννήθηκες;» δεν προσφέρουν πάντα ουσιαστική προστασία, καθώς οι απαντήσεις μπορεί να είναι γνωστές ή να βρεθούν εύκολα από πληροφορίες που έχεις δημοσιεύσει στο διαδίκτυο. Αν μια υπηρεσία χρησιμοποιεί ερωτήσεις ασφαλείας, προτίμησε απαντήσεις που δεν μπορούν να προβλεφθούν εύκολα και αποθήκευσέ τες στον διαχειριστή κωδικών σου. Έτσι, ακόμη και αν κάποιος γνωρίζει προσωπικές πληροφορίες για εσένα, θα δυσκολευτεί περισσότερο να μαντέψει τις απαντήσεις και να αποκτήσει πρόσβαση στον λογαριασμό σου.

Ένα VPN (Εικονικό Ιδιωτικό Δίκτυο) αποκρύπτει τη διεύθυνση IP σου από τις ιστοσελίδες που επισκέπτεσαι και κρυπτογραφεί τη σύνδεσή σου στο διαδίκτυο. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν συνδέεσαι σε δημόσια δίκτυα Wi-Fi, όπως σε καφετέριες, ξενοδοχεία ή αεροδρόμια. Ωστόσο, δεν σε κάνει «αόρατο» στο διαδίκτυο και δεν αντικαθιστά τις βασικές πρακτικές προστασίας της ιδιωτικότητάς σου.

Οι έξυπνες οικιακές συσκευές, όπως κάμερες ασφαλείας, έξυπνα ηχεία, έξυπνα ρολόγια, τηλεοράσεις και άλλες συνδεδεμένες συσκευές, παραμένουν συνδεδεμένες στο διαδίκτυο και ανταλλάσσουν δεδομένα με τους κατασκευαστές τους. Αν δεν έχουν ρυθμιστεί σωστά, μπορούν να αποτελέσουν ένα επιπλέον σημείο κινδύνου τόσο για την ιδιωτικότητα όσο και για την ασφάλειά σου.

Πέρα από τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας που γνωρίζουμε όλοι, υπάρχουν εκατοντάδες εταιρείες που ειδικεύονται στη συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Συγκεντρώνουν πληροφορίες από δημόσια διαθέσιμες πηγές, εμπορικές βάσεις δεδομένων και άλλες νόμιμες πηγές, όπως ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, τηλέφωνο, ηλικία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πληροφορίες σχετικά με συγγενικές σχέσεις. Τα δεδομένα αυτά μπορεί στη συνέχεια να πωλούνται ή να εμφανίζονται σε υπηρεσίες αναζήτησης πληροφοριών για πρόσωπα.

Η πλήρης αφαίρεση των στοιχείων σου από όλες αυτές τις εταιρείες απαιτεί χρόνο και υπομονή. Αν θέλεις να αυτοματοποιήσεις τη διαδικασία, υπηρεσίες όπως το Incogni μπορούν να αναλάβουν την αποστολή αιτημάτων διαγραφής προς πολλές εταιρείες εκ μέρους σου. Αν προτιμάς να το κάνεις μόνος σου, αναζήτησε το όνομά σου στις μηχανές αναζήτησης και, όταν εντοπίζεις προσωπικά στοιχεία, αναζήτησε στη συγκεκριμένη υπηρεσία τη διαδικασία αφαίρεσης ή διαγραφής τους.

Όσο καλά κι αν έχεις ρυθμίσει τις συσκευές και τους λογαριασμούς σου, ένας από τους συνηθέστερους τρόπους εξαπάτησης είναι το ηλεκτρονικό ψάρεμα (phishing). Με απλά λόγια, κάποιος προσπαθεί να σε παραπλανήσει ώστε να αποκαλύψεις ο ίδιος τον κωδικό πρόσβασής σου, στοιχεία τραπεζικής κάρτας ή άλλες ευαίσθητες πληροφορίες. Τα παρακάτω είναι μερικά από τα πιο συνηθισμένα σημάδια που πρέπει να σε κάνουν να υποψιαστείς ότι πρόκειται για απόπειρα απάτης:

Αν στο σπίτι υπάρχουν παιδιά που χρησιμοποιούν κινητό, tablet ή υπολογιστή, η προστασία της ιδιωτικότητάς τους χρειάζεται λίγη περισσότερη προσοχή. Στόχος δεν είναι η συνεχής παρακολούθηση, αλλά η σωστή ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια και στον σεβασμό της προσωπικής τους ζωής όσο μεγαλώνουν. Εργαλεία όπως το Google Family Link επιτρέπουν να θέτεις όρια στη χρήση εφαρμογών και περιεχομένου, χωρίς να χρειάζεται να ελέγχεις κάθε μήνυμα ή κάθε δραστηριότητά τους.

Εξίσου σημαντικό είναι και το περιεχόμενο που δημοσιεύουμε εμείς οι ίδιοι. Φωτογραφίες από το σχολείο, πληροφορίες για τη γειτονιά, την καθημερινή διαδρομή ή τις συνήθειες ενός παιδιού μπορούν να αποκαλύψουν πολύ περισσότερα απ' όσα φανταζόμαστε. Πριν δημοσιεύσεις κάτι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σκέψου αν θα ήθελες αυτές οι πληροφορίες να είναι ορατές και σε ανθρώπους που δεν γνωρίζεις.