Παλιό laptop χωρίς M.2; Πώς να χρησιμοποιήσεις έναν NVMe SSD μέσω USB

Γιατί δεν μπαίνει στο παλιό laptop

Τα laptop που κυκλοφόρησαν πριν καθιερωθούν οι δίσκοι M.2 έχουν μόνο μία θέση για κλασικό δίσκο 2.5" SATA. Δεν έχουν υποδοχή M.2, οπότε ο NVMe δεν έχει πού να «κουμπώσει».

Ούτε ένας απλός αντάπτορας λύνει το πρόβλημα. Ο NVMe «μιλά» άλλη γλώσσα (PCI Express) από αυτή που καταλαβαίνει η θύρα SATA του laptop, και η μετάφραση θέλει ειδικό chip. Στα παλιά laptop κάτι τέτοιο συνήθως δεν δουλεύει ή δεν είναι αξιόπιστο.

M.2, SATA, NVMe: τι σημαίνουν

Το M.2 είναι το σχήμα του δίσκου: μια μικρή πλακέτα σαν τσίχλα. Το NVMe είναι ο τρόπος που επικοινωνεί με τον υπολογιστή, και είναι πολύ γρήγορος. Υπάρχουν M.2 δίσκοι που είναι NVMe και M.2 δίσκοι που είναι απλώς SATA.

• 2.5" SATA SSDΟ κλασικός δίσκος των παλιών laptop.
• M.2 SATA SSDΜικρή πλακέτα, αλλά με ταχύτητες SATA.
• M.2 NVMe SSDΜικρή πλακέτα και πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα. Αυτόν έχεις.

Η λύση: θήκη USB για NVMe

Η θήκη (enclosure) είναι ένα μικρό κουτάκι. Βάζεις μέσα τον SSD, το κλείνεις και το συνδέεις σε μια θύρα USB. Στο εσωτερικό της υπάρχει ένα chip που κάνει τη «μετάφραση». Το laptop βλέπει απλώς έναν εξωτερικό δίσκο.

Δεν χρειάζεσαι αντάπτορα NVMe-SATA και δεν πειράζεις τίποτα μέσα στο laptop. Η λύση αναιρείται όποτε θες.

Τι να προσέξεις πριν αγοράσεις θήκη

Δεν κάνουν όλες οι θήκες M.2 για NVMe. Έλεγξε τρία πράγματα:

• 1. Να γράφει NVMeΨάξε για «M.2 NVMe» ή «PCIe». Αν γράφει μόνο «M.2 SATA» ή «NGFF», δεν κάνει.
• 2. Να χωράει τον SSD σουΤο πιο συνηθισμένο μήκος είναι το 2280 (22×80 mm). Υπάρχουν και τα 2230 και 2242.
• 3. Να έχει καλό chip και ψύξηΟι πολύ φθηνές θήκες μπορεί να κολλάνε ή να ζεσταίνονται, ειδικά όταν κάνεις boot.

Αν η θήκη έχει θύρα USB-C και το laptop μόνο USB-A, δουλεύει με καλώδιο USB-C σε USB-A. Η ταχύτητα όμως θα την καθορίζει η πιο αργή θύρα.

Πώς τον συνδέεις, βήμα βήμα

1. Βάλε τον SSD στη θήκηΆνοιξε τη θήκη, βάλε τον SSD στην υποδοχή και στερέωσέ τον με τη βίδα ή τον μηχανισμό της.
2. Κλείσε τη θήκηΑν έχει θερμικό υλικό (thermal pad), άφησέ το στη θέση του.
3. Σύνδεσέ την σε θύρα USB 3.0Χρησιμοποίησε το καλώδιο που περιλαμβάνεται.
4. Περίμενε λίγα δευτερόλεπταΤα Windows τον αναγνωρίζουν μόνα τους και τον εμφανίζουν στον «Αυτός ο υπολογιστής».

Αν είναι καινούργιος και δεν εμφανίζεται

Κάνε δεξί κλικ στο κουμπί «Έναρξη» και διάλεξε «Διαχείριση δίσκων». Αν ζητήσει «Αρχικοποίηση δίσκου», επίλεξε GPT και πάτα OK. Μετά δημιούργησε ένα νέο διαμέρισμα, αν σου το ζητήσει.

Τι ταχύτητα θα έχεις

Οι υψηλές ταχύτητες που γράφει το κουτί του SSD (π.χ. 3.500 MB/s) ισχύουν μόνο όταν ο δίσκος είναι σε υποδοχή M.2. Μέσω USB περιορίζεσαι από τη θύρα. Ό,τι είναι πιο αργό στην αλυσίδα, αυτό καθορίζει την ταχύτητα.

Ακόμα και με USB 3.0 ο NVMe είναι πολύ πιο γρήγορος από έναν μηχανικό δίσκο ή ένα απλό στικάκι. Αρκεί άνετα για αντίγραφα ασφαλείας, φωτογραφίες και βίντεο. Σε πολύ μεγάλες μεταφορές μπορεί να πέσει η ταχύτητα επειδή ζεσταίνεται.

Μπορείς να κάνεις boot από τον NVMe;

Συχνά ναι, αν το laptop επιτρέπει εκκίνηση από USB. Το BIOS/UEFI βλέπει τη θήκη ως απλή USB συσκευή, γι' αυτό δεν χρειάζεται να ξέρει τι είναι ο NVMe. Δεν είναι όμως εγγυημένο: εξαρτάται από το laptop, τη θήκη και τον τρόπο εγκατάστασης.

1. Κλείσε το laptop και σύνδεσε τη θήκηΚατά προτίμηση σε θύρα USB 3.0.
2. Άνοιξε το laptop και πάτα επανειλημμένα το πλήκτρο του Boot MenuΣτα περισσότερα Dell είναι το F12. Σε άλλες μάρκες μπορεί να είναι το Esc, F9, F10 ή F11.
3. Διάλεξε τη USB συσκευή και πάτα EnterΑν δεν εμφανίζεται, δες την ενότητα με τα προβλήματα παρακάτω.

Linux: η πιο εύκολη επιλογή

Οι περισσότερες διανομές Linux ξεκινούν από USB. Μπορείς να τις τρέξεις σε Live λειτουργία ή να τις εγκαταστήσεις στον NVMe, αφήνοντας τον εσωτερικό δίσκο άθικτο. Είναι ιδανικό για δοκιμές, διάσωση αρχείων και ένα φορητό σύστημα που παίρνεις μαζί σου.

Στην εγκατάσταση φρόντισε να μπει και ο bootloader στον NVMe. Αλλιώς ο installer μπορεί να τον βάλει στον εσωτερικό δίσκο και ο NVMe να μη ξεκινά χωρίς αυτόν.

Windows: πιο απαιτητικό

Ένα απλό USB εγκατάστασης Windows δεν σημαίνει ότι τα Windows θα τρέχουν μόνιμα από τον NVMe. Η Microsoft αφαίρεσε το επίσημο Windows To Go από τα Windows 10 έκδοση 2004 και μετά. Εργαλεία τρίτων, όπως το Rufus, μπορούν να δημιουργήσουν κάτι παρόμοιο, αλλά η συμβατότητα δεν είναι εγγυημένη. Για αρχάριους προτείνω το Linux ή τη χρήση ως απλό εξωτερικό δίσκο.

Συνηθισμένα προβλήματα και λύσεις

• Δεν εμφανίζεται στα WindowsΒεβαιώσου ότι η θήκη υποστηρίζει NVMe, ξαναβάλε τον SSD, δοκίμασε άλλο καλώδιο και άλλη θύρα. Δες και στη Διαχείριση δίσκων.
• Εμφανίζεται αλλά χωρίς γράμμα μονάδαςΣτη Διαχείριση δίσκων κάνε δεξί κλικ στον δίσκο και διάλεξε «Αλλαγή γράμματος μονάδας και διαδρομών».
• Δεν εμφανίζεται στο Boot MenuΕνεργοποίησε το USB boot στο BIOS/UEFI και έλεγξε το UEFI/Legacy και το Secure Boot. Δοκίμασε και άλλη θύρα ή άλλη θήκη.
• Αποσυνδέεται ή κολλάειΣυνήθως φταίει το καλώδιο, η θύρα ή η υπερθέρμανση. Άλλαξε καλώδιο ή θύρα και άφησε τη θήκη να δροσίσει.
• Είναι πιο αργός από τις προδιαγραφέςΕίναι φυσιολογικό μέσω USB, όπως εξηγήσαμε παραπάνω.