«Ο υπολογιστής μου κόλλησε ιό». Η φράση ακούγεται συχνά, αλλά τις περισσότερες φορές δεν είναι ακριβής: άλλο ιός, άλλο ransomware, άλλο spyware. Κι επειδή κάθε απειλή δουλεύει διαφορετικά, διαφορετικά την αναγνωρίζεις και διαφορετικά την αντιμετωπίζεις.
Σε αυτό το λεξικό θα δεις τα δέκα βασικά είδη κακόβουλου λογισμικού (malware) και απάτης. Για καθένα θα βρεις μια απλή εξήγηση, τα σημάδια που το προδίδουν και ένα σχέδιο που δείχνει πώς μοιάζει στην οθόνη σου και συγκεκριμένα βήματα προστασίας. Στο τέλος υπάρχει βίντεο, ένα σύντομο λεξικό με πρόσθετους όρους, οδηγός «τι κάνω αν μολυνθώ» και συχνές ερωτήσεις.
Η μεγάλη εικόνα: σύγκριση με μια ματιά
Πριν μπούμε στις λεπτομέρειες, ο πίνακας δείχνει πώς διαφέρουν τα είδη μεταξύ τους. Η λέξη «malware» είναι ο γενικός όρος για όλα, εκτός από το phishing, που είναι τεχνική εξαπάτησης και συχνά αποτελεί την πόρτα εισόδου για τα υπόλοιπα.
| Απειλή | Πώς φτάνει σε σένα | Τι θέλει | Επικινδυνότητα |
|---|---|---|---|
| Ιός | Κρύβεται σε αρχεία και προγράμματα που τρέχεις εσύ | Να αντιγραφεί και να καταστρέψει ή να αλλοιώσει αρχεία | Μέτρια |
| Σκουλήκι | Εξαπλώνεται μόνο του μέσω δικτύου, χωρίς κλικ | Να πολλαπλασιαστεί και να φορτώσει ή να ανοίξει το δίκτυο | Υψηλή |
| Trojan | Παριστάνει χρήσιμο πρόγραμμα (π.χ. «crack», «δωρεάν» εργαλείο) | Να ανοίξει πόρτα σε άλλο κακόβουλο λογισμικό | Υψηλή |
| Ransomware | Συνημμένο email, ψεύτικο download, ευπάθεια | Λύτρα για να ξεκλειδώσει τα αρχεία σου | Πολύ υψηλή |
| Spyware | Μαζί με «δωρεάν» εφαρμογές ή ύποπτες πηγές | Πληροφορίες, κωδικοί, τοποθεσία | Υψηλή |
| Adware | Πακέτα εγκατάστασης, επεκτάσεις περιηγητή | Έσοδα από διαφημίσεις | Χαμηλή–μέτρια |
| Keylogger | Συνήθως μέσα από trojan ή spyware | Κωδικούς και αριθμούς καρτών | Πολύ υψηλή |
| Botnet | Μόλυνση υπολογιστή, κάμερας ή router | Να χρησιμοποιήσει τη συσκευή σου για spam και DDoS | Υψηλή |
| Rootkit | Μετά από άλλη μόλυνση ή ευπάθεια συστήματος | Να κρυφτεί και να μείνει μόνιμα | Πολύ υψηλή |
| Phishing | Email, SMS, ψεύτικες ιστοσελίδες | Να σου πάρει στοιχεία πρόσβασης με πειθώ | Πολύ υψηλή |
1. Ιοί (viruses)
Επικινδυνότητα: μέτριαΟ ιός του υπολογιστή μοιάζει με τον βιολογικό: δεν υπάρχει μόνος του και χρειάζεται έναν «ξενιστή», δηλαδή ένα αρχείο ή πρόγραμμα. Μόλις ανοίξεις αυτό το αρχείο, ο ιός ενεργοποιείται, αντιγράφεται σε άλλα αρχεία και μπορεί να τα καταστρέψει, να επιβραδύνει το σύστημα ή να ανοίξει κερκόπορτες για εισβολείς. Εξαπλώνεται κυρίως όταν περνάς μολυσμένα αρχεία από το ένα μέσο στο άλλο: email, USB, κοινόχρηστοι φάκελοι, ύποπτα downloads.
- Προγράμματα που ανοίγουν αργά ή κρασάρουν χωρίς λόγο.
- Αρχεία που αλλάζουν μέγεθος ή εξαφανίζονται.
- Μηνύματα σφάλματος που δεν είχες ξαναδεί.
Η Ασφάλεια των Windows εντόπισε το «Virus:DOS/EICAR_Test_File» και το έθεσε σε καραντίνα.
- Κράτα ενεργό ένα αξιόπιστο antivirus. Σε Windows 10 και 11 το Microsoft Defender αρκεί για τους περισσότερους χρήστες, αρκεί να είναι ενημερωμένο.
- Μην ανοίγεις αρχεία από άγνωστους αποστολείς και πέρασε τα USB από σάρωση πριν τα χρησιμοποιήσεις.
- Εγκατέστησε τις ενημερώσεις των Windows και των προγραμμάτων. Κλείνουν τις ρωγμές που εκμεταλλεύονται οι ιοί.
2. Σκουλήκια (worms)
Επικινδυνότητα: υψηλήΤο σκουλήκι δεν χρειάζεται ξενιστή ούτε δική σου ενέργεια. Βρίσκει μια ευπάθεια στο λογισμικό ή στο δίκτυο, μπαίνει σε έναν υπολογιστή και από εκεί ψάχνει αμέσως τους επόμενους. Γι' αυτό τα σκουλήκια εξαπλώνονται σε ώρες και μπορούν να γονατίσουν ολόκληρα δίκτυα. Γνωστότερο παράδειγμα είναι το WannaCry του 2017, που εκμεταλλεύτηκε μια ευπάθεια των Windows στο πρωτόκολλο SMB, εξαπλώθηκε μόνο του και κρυπτογράφησε δεδομένα σε χιλιάδες υπολογιστές.
- Το δίκτυο γίνεται ξαφνικά πολύ αργό, χωρίς να κατεβάζεις κάτι.
- Η κίνηση δικτύου φτάνει στο 100% ενώ δεν έχεις ανοιχτό πρόγραμμα που να τη δικαιολογεί.
- Κι άλλες συσκευές του σπιτιού ή του γραφείου παρουσιάζουν το ίδιο πρόβλημα.
94,3 MbpsΛήψη
3,1 Mbps
- Εγκατέστησε άμεσα τις ενημερώσεις ασφαλείας. Τα σκουλήκια ζουν από ευπάθειες που ήδη έχουν διορθωθεί.
- Κράτα ενεργό το τείχος προστασίας (firewall) και μην εκθέτεις υπηρεσίες όπως η Απομακρυσμένη επιφάνεια εργασίας (RDP) ή το SMB στο διαδίκτυο.
- Αν υποψιάζεσαι μόλυνση, αποσύνδεσε αμέσως τη συσκευή από το δίκτυο (καλώδιο και Wi-Fi), για να μη μεταδώσει το πρόβλημα.
3. Δούρειοι ίπποι (trojans)
Επικινδυνότητα: υψηλήΌπως ο μυθικός Δούρειος Ίππος, το trojan μοιάζει με δώρο. Το κατεβάζεις ως «δωρεάν» παιχνίδι, «crack» ή βοηθητικό εργαλείο και, μόλις το εκτελέσεις, εγκαθιστά στο παρασκήνιο κάτι άλλο: keylogger, εργαλείο απομακρυσμένου ελέγχου (RAT) ή ransomware. Σε αντίθεση με τους ιούς και τα σκουλήκια, δεν αντιγράφεται μόνο του. Το εγκαθιστάς εσύ, με τη θέλησή σου, χωρίς να το ξέρεις.
- Το πρόγραμμα «δεν κάνει τίποτα» μετά την εγκατάσταση ή κλείνει αμέσως.
- Εμφανίζονται άγνωστα προγράμματα ή αλλάζει η αρχική σελίδα του περιηγητή.
- Το antivirus απενεργοποιείται ή παραπονιέται ότι «έχει πρόβλημα».
Εκδότης: Άγνωστος εκδότης
- Κατέβαζε προγράμματα μόνο από την επίσημη ιστοσελίδα του δημιουργού ή από το Microsoft Store.
- Απόφυγε τα «crack» και τα «keygen». Είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος διανομής trojans.
- Μη δίνεις δικαιώματα διαχειριστή σε εγκαταστάτη που δεν γνωρίζεις και μη «σπας» ποτέ την προειδοποίηση του SmartScreen.
4. Ransomware (λογισμικό λύτρων)
Επικινδυνότητα: πολύ υψηλήΤο ransomware κρυπτογραφεί τα αρχεία σου και ζητά χρήματα, συνήθως σε κρυπτονόμισμα, για το κλειδί αποκρυπτογράφησης. Οι φωτογραφίες, τα έγγραφα και τα αρχεία εργασίας σου γίνονται ξαφνικά ακατάλληλα προς χρήση. Πολλές σύγχρονες εκδοχές κλέβουν πρώτα τα δεδομένα και απειλούν να τα δημοσιεύσουν, ώστε η πίεση να υπάρχει ακόμη κι αν έχεις αντίγραφα.
- Τα αρχεία αλλάζουν επέκταση και δεν ανοίγουν πια.
- Εμφανίζεται σημείωμα, στην οθόνη ή σε αρχεία κειμένου μέσα σε κάθε φάκελο, με οδηγίες πληρωμής.
- Η διαδικασία γίνεται πολύ γρήγορα και ο δίσκος δουλεύει στο 100%.
Για να τα ανακτήσεις πρέπει να πληρώσεις… (ενδεικτικό σχέδιο)
- Εφάρμοσε τον κανόνα 3-2-1: τρία αντίγραφα, σε δύο διαφορετικά μέσα, με ένα εκτός σπιτιού ή στο cloud. Ένας εξωτερικός δίσκος που μένει συνδεδεμένος μπορεί να κρυπτογραφηθεί μαζί με τον υπολογιστή.
- Ενεργοποίησε την Ελεγχόμενη πρόσβαση σε φακέλους στην Ασφάλεια των Windows (Προστασία από ιούς και απειλές → Προστασία από ransomware).
- Μην ανοίγεις συνημμένα και μακροεντολές (macros) σε έγγραφα Office από αποστολείς που δεν περιμένεις.
- Αν σε χτυπήσει: απόσυνδεση από το δίκτυο, τίποτα νέο στον δίσκο και επαναφορά από καθαρό αντίγραφο ύστερα από πλήρη καθαρισμό του συστήματος.
5. Spyware (λογισμικό κατασκοπείας)
Επικινδυνότητα: υψηλήΤο spyware είναι ο σιωπηλός κατάσκοπος. Δεν καταστρέφει τίποτα, γιατί δεν θέλει να το προσέξεις. Καταγράφει ποιες σελίδες επισκέπτεσαι, τι πληκτρολογείς, πού βρίσκεσαι και σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να ανοίξει κάμερα και μικρόφωνο. Στα κινητά εμφανίζεται συχνά ως «εφαρμογή-εργαλείο» (φακός, καθαριστής, ταπετσαρίες) που ζητά υπερβολικά πολλές άδειες. Υπάρχει και «stalkerware», δηλαδή spyware που εγκαθιστά κάποιος γνωστός σου στη συσκευή σου για να σε παρακολουθεί.
- Η μπαταρία αδειάζει ασυνήθιστα γρήγορα και η συσκευή ζεσταίνεται χωρίς λόγο.
- Αυξημένη κατανάλωση δεδομένων στο κινητό χωρίς να χρησιμοποιείς κάτι.
- Εφαρμογές με άδειες που δεν ταιριάζουν στη δουλειά τους (ένας φακός που θέλει μικρόφωνο και τοποθεσία).
- Έλεγξε τακτικά τις άδειες των εφαρμογών (Android: Ρυθμίσεις → Ασφάλεια και απόρρητο → Διαχείριση αδειών). Σε iPhone: Ρυθμίσεις → Απόρρητο και ασφάλεια.
- Εγκαθιστάς εφαρμογές μόνο από το Google Play ή το App Store και διαγράφεις όσες δεν χρησιμοποιείς.
- Αν υποψιάζεσαι ότι κάποιος σε παρακολουθεί, πάρε αντίγραφα των δεδομένων σου, άλλαξε κωδικούς από άλλη, αξιόπιστη συσκευή και ως τελευταία λύση κάνε επαναφορά εργοστασιακών ρυθμίσεων.
6. Adware (ενοχλητικές διαφημίσεις)
Επικινδυνότητα: χαμηλή έως μέτριαΤο adware γεμίζει την οθόνη σου με διαφημίσεις: αναδυόμενα παράθυρα, νέες καρτέλες που ανοίγουν μόνες τους, αλλαγμένη αρχική σελίδα. Συνήθως έρχεται «κολλημένο» σε δωρεάν προγράμματα, με προεπιλεγμένα τικ που δεν διάβασες, ή ως επέκταση περιηγητή. Από μόνο του είναι περισσότερο ενοχλητικό παρά καταστροφικό, όμως συχνά καταγράφει τη συμπεριφορά σου και οι διαφημίσεις του οδηγούν σε απάτες και σε ύποπτες λήψεις.
- Αναδυόμενα παράθυρα ακόμη κι όταν δεν έχεις ανοιχτό περιηγητή.
- Η μηχανή αναζήτησης ή η αρχική σελίδα αλλάζουν χωρίς να το έχεις κάνει εσύ.
- Νέες γραμμές εργαλείων και επεκτάσεις που δεν θυμάσαι να έχεις βάλει.
Διεκδίκησε το νέο smartphone σου σε 60 δευτερόλεπτα.
ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΩΡΑ
- Στις εγκαταστάσεις διάλεξε «Προσαρμοσμένη» εγκατάσταση και ξετίκαρε ό,τι δεν χρειάζεσαι.
- Έλεγξε τις επεκτάσεις του περιηγητή και αφαίρεσε όσες δεν αναγνωρίζεις. Σε Chrome: ⋮ → Επεκτάσεις → Διαχείριση επεκτάσεων.
- Απενεργοποίησε τις ειδοποιήσεις ιστοσελίδων που δεν εμπιστεύεσαι και χρησιμοποίησε έναν αξιόπιστο ad-blocker.
7. Keyloggers (καταγραφείς πλήκτρων)
Επικινδυνότητα: πολύ υψηλήΟ keylogger καταγράφει ό,τι πληκτρολογείς: κωδικούς, μηνύματα, αριθμούς καρτών. Τα δεδομένα στέλνονται σε όποιον τον έστησε. Υπάρχουν keyloggers λογισμικού, που εγκαθίστανται συνήθως μέσω trojan ή spyware, αλλά και συσκευές υλικού (hardware) που μπαίνουν ανάμεσα στο πληκτρολόγιο και τον υπολογιστή, κυρίως σε δημόσιους ή κοινόχρηστους υπολογιστές. Δεν δείχνει κανένα εμφανές σύμπτωμα, γι' αυτό η πρόληψη μετράει περισσότερο από τον εντοπισμό.
- Άγνωστα προγράμματα που ξεκινούν μαζί με τα Windows.
- Καθυστέρηση στην πληκτρολόγηση ή πλήκτρα που «χάνονται».
- Ειδοποιήσεις για ύποπτες συνδέσεις στους λογαριασμούς σου από άγνωστες συσκευές.
| Όνομα | Εκδότης | Κατάσταση | Επίπτωση εκκίνησης |
|---|---|---|---|
| Microsoft OneDrive | Microsoft Corporation | Ενεργοποιημένο | Μέτρια |
| Realtek Audio Manager | Realtek Semiconductor | Ενεργοποιημένο | Χαμηλή |
| SystemHelperSvc | Δεν έχει καθοριστεί | Ενεργοποιημένο | Υψηλή |
| Spotify | Spotify AB | Απενεργοποιημένο | Καμία |
- Ενεργοποίησε έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων (2FA) παντού. Ένας κωδικός που κλάπηκε δεν αρκεί αν χρειάζεται και δεύτερο βήμα.
- Χρησιμοποίησε διαχειριστή κωδικών (password manager). Συμπληρώνει αυτόματα τα στοιχεία, χωρίς να τα πληκτρολογείς.
- Σε δημόσιους υπολογιστές μην κάνεις ποτέ είσοδο σε τραπεζικούς ή προσωπικούς λογαριασμούς.
8. Botnets (δίκτυα «ζόμπι»)
Επικινδυνότητα: υψηλήΤο botnet είναι ένα δίκτυο από μολυσμένες συσκευές («bots» ή «ζόμπι») που ελέγχονται εξ αποστάσεως από έναν εγκληματία. Δεν είναι μόνο υπολογιστές: κάμερες ασφαλείας, router και έξυπνες συσκευές με αδύναμο κωδικό είναι εύκολος στόχος. Το botnet Mirai, για παράδειγμα, στηρίχθηκε σε συσκευές του Διαδικτύου των Πραγμάτων (IoT) με εργοστασιακούς κωδικούς. Οι συσκευές αυτές χρησιμοποιούνται για επιθέσεις DDoS (πλημμύρα κίνησης που ρίχνει ιστοσελίδες), spam και παραβίαση λογαριασμών. Εσύ μπορεί να μην πάθεις κάτι άμεσο, αλλά η συσκευή σου δουλεύει για τον εισβολέα.
- Υψηλή κίνηση δικτύου (ειδικά αποστολή) ενώ δεν χρησιμοποιείς το ίντερνετ.
- Άγνωστες συσκευές στη λίστα του router.
- Ο πάροχος ή ο περιηγητής σε προειδοποιούν για «ύποπτη κίνηση» από τη σύνδεσή σου.
| Όνομα | Διεύθυνση IP | Σύνδεση | Αποστολή (24 ώρες) |
|---|---|---|---|
| iPhone-Maria | 192.168.1.21 | Wi-Fi 5 GHz | 180 MB |
| LAPTOP-SALONI | 192.168.1.34 | Wi-Fi 5 GHz | 420 MB |
| Smart-TV | 192.168.1.40 | Wi-Fi 2,4 GHz | 32 MB |
| IPCAM-9F2A | 192.168.1.57 | Wi-Fi 2,4 GHz | 41,7 GB |
| Chromecast | 192.168.1.62 | Wi-Fi 2,4 GHz | 6 MB |
- Άλλαξε τους εργοστασιακούς κωδικούς στο router και σε κάθε κάμερα ή έξυπνη συσκευή.
- Ενημέρωσε το firmware του router και των συσκευών IoT και απενεργοποίησε την απομακρυσμένη διαχείριση αν δεν τη χρειάζεσαι.
- Έλεγχε περιστασιακά τη λίστα συσκευών του router και διέγραψε όσες δεν αναγνωρίζεις.
9. Rootkits (κρυφά εργαλεία ελέγχου)
Επικινδυνότητα: πολύ υψηλήΤο rootkit είναι η τέχνη της απόκρυψης. Εγκαθίσταται βαθιά στο λειτουργικό σύστημα ή ακόμη και στον μηχανισμό εκκίνησης και «ξαναγράφει» αυτά που βλέπουν τα προγράμματα ασφαλείας, ώστε ούτε οι διεργασίες ούτε τα αρχεία του να εμφανίζονται. Δίνει στον εισβολέα πλήρη, διαρκή έλεγχο. Επειδή κρύβεται από το ίδιο το σύστημα, ένα συνηθισμένο antivirus που τρέχει μέσα στα Windows μπορεί να μην το δει.
- Το antivirus δεν ενημερώνεται ή απενεργοποιείται ξανά και ξανά.
- Κρασαρίσματα (μπλε οθόνες) και ασυνήθιστη συμπεριφορά που επιμένει μετά από «καθαρισμό».
- Αλλαγές στις ρυθμίσεις συστήματος που δεν έκανες εσύ.
Επιλογές σάρωσης
- Κράτα ενεργά το Secure Boot και το TPM (είναι προαπαιτούμενα και των Windows 11) και μην τρέχεις με λογαριασμό διαχειριστή στην καθημερινή χρήση.
- Αν υποψιάζεσαι rootkit, κάνε σάρωση εκτός σύνδεσης και, αν επιμένει το πρόβλημα, καθαρή επανεγκατάσταση των Windows μετά από backup των προσωπικών σου αρχείων.
- Κατέβαζε οδηγούς (drivers) μόνο από τον κατασκευαστή της συσκευής. Πολλά rootkits μπαίνουν μέσω πειραγμένων οδηγών.
10. Phishing (ηλεκτρονική «αλίευση»)
Επικινδυνότητα: πολύ υψηλήΤο phishing δεν σπάει τον υπολογιστή σου. Σπάει εσένα. Λαμβάνεις ένα μήνυμα που φαίνεται να στέλνει η τράπεζά σου, το κούριερ, η εφορία ή ένας γνωστός σου και σε πιέζει να πατήσεις έναν σύνδεσμο και να δώσεις στοιχεία σε μια ψεύτικη σελίδα. Εκεί έρχεται και η πίεση: «ο λογαριασμός σου θα κλειδωθεί σε 24 ώρες». Υπάρχουν παραλλαγές: smishing (μέσω SMS), vishing (μέσω τηλεφωνικής κλήσης) και quishing (μέσω κωδικού QR). Σήμερα οι απάτες γράφονται και σε άψογα ελληνικά, οπότε η ορθογραφία δεν είναι πια αξιόπιστος δείκτης.
- Επείγον ύφος, απειλή ή υπερβολικά καλή προσφορά.
- Η διεύθυνση του αποστολέα ή ο σύνδεσμος δεν ταιριάζουν με την πραγματική εταιρεία.
- Σου ζητούν κωδικούς, PIN ή αριθμό κάρτας. Καμία υπηρεσία δεν τα ζητά με email.
<support@trapeza-secure-login.xyz>
Αγαπητέ πελάτη, εντοπίσαμε ασυνήθιστη δραστηριότητα στον λογαριασμό σου. Για να μη διακοπεί η πρόσβασή σου, επιβεβαίωσε τα στοιχεία σου άμεσα.
Επιβεβαίωση λογαριασμού- Μην πατάς συνδέσμους σε μηνύματα. Άνοιξε μόνος σου την επίσημη ιστοσελίδα ή εφαρμογή και έλεγξε εκεί.
- Πέρασε το ποντίκι πάνω από τον σύνδεσμο (ή κράτησε πατημένο στο κινητό) και διάβασε πραγματικά ολόκληρη τη διεύθυνση.
- Χρησιμοποίησε κλειδιά πρόσβασης (passkeys) ή 2FA. Ακόμη κι αν δώσεις τον κωδικό σου, ο εισβολέας θα χρειάζεται δεύτερο βήμα.
- Αν έδωσες στοιχεία, άλλαξε αμέσως τον κωδικό και ενημέρωσε την τράπεζά σου. Καταγγελίες για ηλεκτρονικό έγκλημα δέχεται η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.
Δες και το βίντεο
Αν προτιμάς να το δείς σε βίντεο, μπορείς να το παρακολουθήσεις εδώ, χωρίς να φύγεις από τη σελίδα.
Πρόσθετοι όροι που θα συναντήσεις
- Exploit
- Κώδικας ή μέθοδος που εκμεταλλεύεται μια ευπάθεια σε πρόγραμμα ή σύστημα για να εκτελέσει κάτι που δεν επιτρέπεται.
- Zero-day
- Ευπάθεια που ανακαλύφθηκε πριν προλάβει ο κατασκευαστής να βγάλει διόρθωση. Οι εισβολείς την εκμεταλλεύονται «από την ημέρα μηδέν».
- Backdoor (κερκόπορτα)
- Κρυφός τρόπος πρόσβασης σε σύστημα, που παρακάμπτει τα κανονικά συστήματα ελέγχου ταυτότητας.
- RAT (Remote Access Trojan)
- Trojan που δίνει σε τρίτον απομακρυσμένο έλεγχο του υπολογιστή σου, μαζί με πρόσβαση σε κάμερα, μικρόφωνο και αρχεία.
- Κοινωνική μηχανική (social engineering)
- Εξαπάτηση ανθρώπων, όχι μηχανών. Το phishing είναι το γνωστότερο παράδειγμα.
- DDoS
- Επίθεση άρνησης υπηρεσίας: χιλιάδες συσκευές (συνήθως ένα botnet) στέλνουν ταυτόχρονα αιτήματα σε έναν ιστότοπο ώστε να πάψει να λειτουργεί.
- Fileless malware
- Κακόβουλο λογισμικό που δεν αφήνει αρχείο στον δίσκο και τρέχει μέσα από νόμιμα εργαλεία του συστήματος, γι' αυτό δυσκολεύει τον εντοπισμό.
Υποψιάζεσαι μόλυνση; Τι κάνεις βήμα βήμα
- Αποσύνδεση από το δίκτυο. Βγάλε το καλώδιο ή κλείσε το Wi-Fi, ώστε να μη διαρρεύσουν δεδομένα και να μη μολυνθούν άλλες συσκευές.
- Μην κάνεις πληρωμές ή συνδέσεις σε λογαριασμούς από την ύποπτη συσκευή. Αν υπάρχει keylogger, θα καταγραφεί ό,τι πληκτρολογήσεις.
- Σάρωσε με antivirus, πρώτα με γρήγορη και μετά με πλήρη σάρωση. Αν δεν βρει κάτι αλλά το πρόβλημα συνεχίζεται, δοκίμασε σάρωση εκτός σύνδεσης.
- Άλλαξε τους κωδικούς από μια άλλη, καθαρή συσκευή, ξεκινώντας από email και τράπεζα, και ενεργοποίησε το 2FA.
- Έλεγξε τα αντίγραφα ασφαλείας πριν επαναφέρεις αρχεία. Βεβαιώσου ότι το σύστημα είναι καθαρό, αλλιώς θα ξαναμολυνθεί.
- Αν επιμένει, κάνε καθαρή επανεγκατάσταση. Είναι η πιο σίγουρη λύση για rootkits και βαριές μολύνσεις.
Συμπεράσματα
Η κυβερνοασφάλεια δεν είναι πια υπόθεση ειδικών. Αν κρατήσεις μία ιδέα από όλο το λεξικό, ας είναι αυτή: οι περισσότερες επιθέσεις δεν «σπάνε» τεχνικά τον υπολογιστή σου, αλλά ξεγελούν εσένα να ανοίξεις την πόρτα. Γι' αυτό λίγες σταθερές συνήθειες προστατεύουν από σχεδόν όλες τις απειλές του άρθρου:
- Ενημερώσεις: κράτα Windows, κινητό, περιηγητή και router ενημερωμένα.
- Κωδικοί: μοναδικός για κάθε λογαριασμό, με διαχειριστή κωδικών και 2FA.
- Αντίγραφα: κανόνας 3-2-1 για ό,τι δεν αντέχεις να χάσεις.
- Πηγές: προγράμματα μόνο από επίσημες πηγές, τίποτα «crack».
- Επιφυλακτικότητα: αν ένα μήνυμα βιάζεται ή σου δίνει δώρα, σταμάτα και έλεγξε από άλλο κανάλι.
Η γνώση και η προσοχή παραμένουν το πιο δυνατό εργαλείο που έχεις, και κοστίζουν λιγότερο από κάθε πρόγραμμα ασφαλείας.
💬 Σχόλια